TH-logo TH fotoTH fotoTH foto

Gyges en Kandaules

van Cees Nooteboom

Auteur

Zoveel is zeker: “Gyges en Kandaules” is op vele vlakken een theatrale verrassing.  Zoals je dat van TH kan verwachten. Volgens het onderschrift in de boekuitgave van het stuk is het “een koningsdrama”, en dat komt dan van niemand minder dan Cees Nooteboom. Een grote meneer in het Nederlandstalige letterlandschap, die blijft verbazen met zijn strakke maar schitterende taal, zijn down to earth observaties, zijn zo eenvoudige als pertinente psychologische inzichten.  Niet alleen is hij veruit de beste reisverhalenschrijver in de Nederlanden, maar ook een internationaal geprezen auteur van romans, novellen en poëzie. Het verbaasde dan ook niemand dat hij in 2009 – eindelijk – de Driejaarlijkse Prijs der Nederlandse Letteren kreeg.

Wat echter weinigen weten, is dat hij zich ook met theater heeft bezig gehouden. “Gyges en Kandaules” is één van slechts drie toneelwerken die van hem bekend zijn.  En dan is het eigenlijk nog niet eens een theaterstuk, maar een van primitieve emoties uit zijn voegen barstend scenario voor een tv-film. Dit script was bestemd voor een aflevering in een VPRO-reeks met verhalen van Herodotos, een reeks die de zender uiteindelijk niet realiseerde.  Nootebooms boek verscheen in 1982 bij de Arbeiderspers.

Er zijn, voor zover bekend, later slechts twee pogingen geweest om dit ondertussen 30 jaar oude werkstuk op de scène te brengen: eentje door een Nederlandse theateracademie (Nest? vermoedelijk in Twente, s.d.) en eentje als leesvoorstelling door de niet langer bestaande Zeelandse theatergroep Het gezelschap van de Zee (première: Rotterdam, 19 december 1996). Recensies en fotomateriaal daarvan ontbreken. Toneel Heverlee speelt dus nu, drie decennia na de publicatie, de Vlaamse première.